Znacząca dolegliwość zatrzymania oraz wysokie ryzyko zastosowania tego środka wobec osoby niewinnej powoduje, że niezwykle ważna jest świadomość praw, jakie przysługują osobie zatrzymanej. Zacznijmy jednak od wskazania, kiedy opisywany środek przymusu może zostać zastosowany.
W jakich sytuacjach możemy zostać zatrzymani?
W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie możemy zostać zatrzymani bez powodu: zatrzymanie jest uzasadnione jedynie wtedy, gdy nie można ustalić naszej tożsamości, istnieje obawa, że uciekniemy, ukryjemy się lub będziemy podejmować działania w celu zatarcia ślady przestępstwa. Ponadto prawo umożliwia zatrzymanie sprawcy, jeżeli przestępstwo obejmuje stosowanie przemocy wobec osoby, z którą mieszka sprawca.
Jakie prawa przysługują zatrzymanemu?
Poniżej przedstawiamy najważniejsze prawa, które przysługują osobie zatrzymanej:
– prawo do kontaktu i rozmowy z adwokatem/radcą prawnym,
– prawo do poinformowania o zatrzymaniu wybranej przez nas osoby oraz pracodawcy,
– prawo do informacji o przyczynach zatrzymania,
– prawo otrzymania protokołu zatrzymania, który zawiera m.in. imię i nazwisko funkcjonariusza, przyczynę zatrzymania oraz nasze uwagi,
– prawo do milczenia (nikt nie może nas zmusić do złożenia wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania),
– prawo do złożenia oświadczenia;
– prawo do pomocy medycznej (w szczególności dotyczy to sytuacji, gdy jesteśmy przewlekle chorzy lub przyjmujemy leki),
– prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli zatrzymany nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim.
Na jak długi okres możemy zostać zatrzymani?
Warto mieć świadomość, że możemy zostać zatrzymani na okres do 72h. Jeżeli prokurator w ciągu 48h nie przekaże wniosku do sądu o zastosowanie wobec nas tymczasowego aresztowania, istnieje bezwzględny obowiązek zwolnienia zatrzymanego. Podobnie w sytuacji, gdy sąd nie rozpozna wniosku prokuratora w ciągu 24h.
Nieprawidłowości przy stosowaniu zatrzymania a odszkodowanie
Jeżeli nasze prawa zostaną naruszone – przysługuje nam zażalenie, które możemy złożyć w ciągu 7 dni. Sąd zbada, czy zatrzymanie odbyło się w sposób legalny, zasadny i prawidłowy. Orzeczenie stwierdzające nieprawidłowości może być podstawą dochodzenia odszkodowania za niezgodne z prawem działania organów ścigania.
