Jak to wygląda w praktyce?
Skazany zdecydowaną większość czasu przebywa w domu. Zezwolenie na opuszczenie miejsca zamieszkania może wynikać z konieczności odbywania i dojazdu do pracy w ściśle określonych godzinach. Zazwyczaj sąd zezwoli również, aby skazany kilka godzin w tygodniu przeznaczył na takie czynności jak dokonanie zakupów, spacer lub celebrację religijną. Nieusprawiedliwione naruszanie harmonogramu, spóźnienia mogą być podstawą odwołania zgody na SDE przez sąd.
Kiedy sąd może wyrazić zgodę na SDE?
Przepis art. 43la kodeksu karnego wykonawczego opisuje warunki udzielenia zgody na odbywanie przez skazanego kary w tym systemie. Podstawowy warunek związany jest z wysokością orzeczonej kary pozbawienia wolności – nie może przekraczać 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. W przypadku kary, której wymiar nie przekracza 3 lat, możliwe jest udzielenie zgody na SDE, ale wyłącznie na ostatnie 6 miesięcy kary pozostałej do wykonania.
Ponadto sąd wyrazi zgodę na SDE tylko wtedy, gdy skazany ma stałe miejsce zamieszkania, a osoby z nim zamieszkujące wyrażą zgodę na odbywanie kary w tym systemie. Oczywiście muszą zostać spełnione również warunki techniczne do odbycia tej kary, które są związane m.in. z zasięgiem dostępnych nadajników.
Dodatkowo z okoliczności sprawy musi wynikać, że cele kary zostaną osiągnięte, w szczególności, że odbycie kary w miejscu zamieszkania doprowadzi do zresocjalizowania sprawcy. Przy ocenie spełnienia tego warunku sąd będzie kierował się m.in. tym, czy był wcześniej karany, opinią z zakładu karnego, jeżeli został osadzony, a także wywiadem kuratorskim.
Wyłączone jest stosowanie tzw. obrączki wobec tzw. multirecydywistów (art. 64 par. 2 k.k.). W praktyce sędziowie wyrażają zgodę na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli sprawca nie był wcześniej karany, albo był karany tylko raz. W przypadku pozostałych sprawców otrzymanie obrączki jest trudniejsze (chociaż niewykluczone). Dlatego istotna jest tutaj rola obrońcy, który w sposób przekonujący przedstawi sądowi okoliczności przemawiające za tym, że wyrażenie zgody w systemie SDE w odniesieniu do jego klienta jest uzasadnione, a nawet konieczne.
